Latest Post

@ nas marxes. Os Ensaios de Montaigne

Montaigne, Michel de, 1533-1592. Os ensaios : (escolma) / Michael de Montaigne ; prólogo Gonzalo Navaza, tradución Gonzalo Navaza. – [Santiago de Compostela] : Universidade de Santiago de Compostela, Servizo de Publicacións e Intercambio Científico ; [Madrid] : Fundación BBVA, D.L. 2016.

É a lectura que temos reservada para este verán N@s Marxes, reunirémonos o derradeiro venres, 29 de setembro ás 19.00 h. O traballo do bordelés é considerado o ensaio con palabras maiores, predecesor doutros moitos que virán ata actualidade.

Os seus ensaios son, sen lugar a dúbidas, unha obra inmensurable e para nós a medio camiño entre a sabedoría, o pensamento crítico, a autoreflexión e escepticismo, onde van ser tratados, desfilando un tras outro a cachón todos os temas que afectan á humanidade. Mágoa que o que temos é unha escolma, xa que tan só se traballan sete capítulos.

Pero por qué o ensaio, e que entende Montaigne por ensaio, ímolo poñer na súa escrita, citando parte do Cap. VIII do Lib. I, Da ociosidade:

“Así como vemos os terreos baldíos, que se son fecundos e fértiles, poboarse de mil sortes de herbas espontáneas e inútiles, e que para que produzan proveitosamente é preciso cultivalos e sementalos de determinadas sementes para o noso servizo; e así como vemos ás mulleres producir soas cheas informes de carne, e que para que resulte unha xeración proveitosa e natural é necesario depositar nelas outra semente, así acontece cos espíritos; se non llos ocupa en labor determinado que os suxeite e contraia lánzanse desordenadamente no vago campo das fantasías:

Como auga tremente que nun xerro de bronce
reflicte o sol ou o rostro fulxente da lúa,
e así lostrega os brillos polo ar
soben ata tocar no artesoado

e non hai ilusión nin tolemia que o entendemento non procree en axitación semellante

como en soño de enfermo
xorden vas quimeras

a alma carente dun obxectivo fixo se estraga, pois, como adoita dicirse, quen está en todas partes non está en ningún lugar.

o que vive en todas partes,
Máximo, en ningures vive

Cando hai pouco recollinme na miña casa, decidindo non dedicarme a outra cousa que non fose pasar en repouso e retiro o pouco que me queda de vida, pareceume que o maior favor que podía facer á miña mente era deixala, en plena ociosidade, ocuparse de se mesma, pousarse e apousentarse en se mesma: o cal lle resultase agora mais fácil, pois co tempo adquiriu maior peso e madurez. Mais vexo,

Sempre na ociosidade é voluble a mente

Que, pola contra, cal cabalo desbocado, dáse consigo mesma cen veces máis afáns que os que se tomaba cos demais, e procréame tantas quimeras e monstros caprichosos, amontoándoos sen orde nin propósito, que, para contemplar a gusto o seu desatino e a súa extravagancia, empecei a anotalos, esperando co tempo poñerllos diante á miña mente para avergoñala.”

Margarita de Navarra, a “Raiña Margot”

A obra é escrita no seu retiro, logo de ter exercido o importante cargo de maxistrado, non sen ter feito fronte a importantes disputas ; o momento político no que se fragua a obra é a Reforma protestante e a súa incidencia nas Guerras de Relixión da Francia do monarca Carlos IX.

Pero Montaigne como persoa, obviamente no planeta, é consciente tamén doutros contextos mais alá da Francia e así percebe a achega do Novo Mundo dun xeito totalmente distinto ao dos seus contemporáneos, dalgún xeito inicia unha visión etnográfica e antropolóxica precursora do relativismo cultural logo xa dos ilustrados Voltaire ou Montesquieu.

Montaigne foi educado dun xeito novedoso, e non tan novedoso (humanista), polo seu pai, que trata de que o seu fillo viva dende neno unha forte inmersión lingüística no latín – o que lle permita devagar cos clásicos e nas súas cuestións mais pegadas a vida humana : virtude, fortuna, a paixón, a moderación, a vida, a morte, os sentimentos, a ética ….- e cunha familia non vinculada á casa, que fora quen lle permita vivir lonxe de calquera comodidade e dentro da realidade.

Para Montaigne, os ensaios van ser un grande libro de citas – o igual que logo será a obra de Walter Benjamin – e dentro da multitude de autores que vai citando, e as veces obviando están principalmente Virxilio, Séneca, Plutarco e Sócrates… ; pero o seu favorito vai ser case que Lucrecio e a súa obra poética “De rerum natura”“(Sobre a natureza das cousas).

Exemplar da Bibliothèque nationale de France

Temos que decir que Montaigne non está solo nesta laboura, conta cunha importante biblioteca, a que considera o igual que Petrarca “De remediis utriusque fortune” non unha mera acumulación de obras se non unha fonte de información.

Tamén contou ca importante amizade de Étienne de La Boétie, a quen sinte a súa ausencia o longo dos seus ensaios e do que quedaría fascinado da súa xoven obra “O Discurso sobre a servidumbre voluntaria”, rareza proanarquista editada por Montaigne no ano 1571: La Mesnagerie de Xénophon, les Règles de mariage de Plutarque, Lettre de consolation de Plutarque à sa femme, le tout traduict de grec en françois… Item un Discours sur la mort du… seigneur de La Boëtie, par M. de Montaigne . — Paris, 1571 ….

Os Ensaios, deben ser mirados tamén como un tratado político algo que para Roma era evidente e deste xeito entran no Index librorum prohibitorum no ano 1676.

Outros recursos:

  • La reine Margot (Película). La Reina Margot / [dirigida por] Patrice Chereau. — Madrid : Suevia Films, 2001
  • La Boétie, Etienne de, 1530-1563. Discurso de la servidumbre voluntaria/ Étienne de la Boétie; traducción de Pedro Lomba; presentación de Esteban Molina; epílogo de Claude Lefort. — Madrid: Trotta, D.L. 2008
  • Montaigne, Michel de, 1533-1592. Ensayos completos. Traducción de Mª Dolores Picazo ; introdución, notas e traducción dos sonetos de La Boétie, Álvaro Muñoz Robledano. — Madrid : Cátedra, 2003.

Temos que agradecer ao Servizo de Publicacións e Intercambio Científico da Universidade de Santiago de Compostela a súa xenerosidade, e colaboración.

Advertisements

Arquivo

RSS Feed descoñecido

  • An error has occurred; the feed is probably down. Try again later.

Categorías

10º Aniversario da Biblioteca Concepción Arenal
Código QR

Estatísticas do blog

  • 12,599 visitas